Flufenazine: orale en depotbehandeling, bijwerkingen en onttrekking

Flufenazine is een antipsychoticum van de eerste generatie dat wordt gebruikt bij schizofrenie en andere psychotische symptomen. Het is verkrijgbaar in orale toedieningsvormen en, in sommige landen, als langwerkende injectie met flufenazinedecanoaat. De toedieningsvorm is van belang: een depotinjectie blijft na toediening geneesmiddel afgeven en kan niet op dezelfde manier worden aangepast als een dagelijkse tablet. De behandeling moet worden geëvalueerd op zowel symptoombeheersing als ongewenste effecten, met name rusteloosheid, stijfheid en onwillekeurige bewegingen.

Waarvoor flufenazine bedoeld is

Flufenazine kan psychotische symptomen helpen verminderen, zoals hallucinaties, wanen en onsamenhangende belevingen. Het aangehaalde decanoaatpreparaat is bedoeld voor mensen die langdurige behandeling met antipsychotica nodig hebben. Het is geen gewoon slaapmiddel, geen algemene behandeling voor stress en geen geneesmiddel dat op zichzelf een diagnose vaststelt doordat het op een recept staat. [1] [2]

Bij een klinische evaluatie moet worden vastgesteld welke symptomen worden behandeld en wat het effect op iemands leven is. Nuttige vragen zijn onder meer of de lijdensdruk afneemt, het denken helderder wordt en dagelijkse activiteiten gemakkelijker gaan. Minder zichtbaar geagiteerd zijn is niet hetzelfde als herstel als de behandeling ook leidt tot belemmerende vermoeidheid of een ondraaglijke behoefte om te blijven bewegen.

Hoe het werkt

Flufenazine is een fenothiazine dat de dopamineoverdracht beïnvloedt. De antipsychotische werking en bewegingsgerelateerde bijwerkingen houden verband met effecten op dopaminereceptoren. Een omschrijving als hoogpotent verwijst naar farmacologische doseringskenmerken, niet naar een oordeel dat het middel voor iedereen effectiever of geschikter is dan een ander antipsychoticum. [2]

De relevante vergelijking is individueel: eerdere respons, verdraagbaarheid, lichamelijke gezondheid, gewenste toedieningsvorm en praktische toegang tot vervolgcontroles. De gids over deze geneesmiddelklasse geeft uitleg over de bredere context. Een dosis mag niet worden omgerekend op basis van de hoeveelheid in milligrammen die voor een ander geneesmiddel wordt gebruikt.

Orale behandeling en voorzorgsmaatregelen bij vloeibare vormen

Orale flufenazine kan, afhankelijk van de beschikbaarheid, worden geleverd als tabletten, elixer of concentraat. Vloeibare preparaten hebben niet allemaal dezelfde concentratie. Meet af met de juiste doseerspuit of druppelaar en vraag de apotheker om onbekende instructies voor te doen. Concentraten moeten mogelijk worden verdund en er kunnen specifieke beperkingen gelden voor geschikte dranken; ga er niet van uit dat elke drank geschikt is. [1]

Neem het flesje zelf of een duidelijke foto van het etiket mee naar afspraken. Dit is vooral nuttig wanneer op de medicatielijst alleen een volume staat, zonder de concentratie. Als slikken of het organiseren van de tabletinname moeilijk wordt, vraag dan om ondersteuning in plaats van zelf de toedieningsvorm te wijzigen.

Wat is er anders aan de decanoaatinjectie?

Flufenazinedecanoaat is een langwerkend preparaat dat door een zorgverlener wordt toegediend. De dosis, het interval en de overstap van een andere behandeling zijn afhankelijk van de klinische beoordeling en het product. Orale tabletten en een decanoaatinjectie zijn niet gelijkwaardig alleen omdat ze dezelfde werkzame stof bevatten. Een kortwerkend injectiepreparaat, waar dat beschikbaar is, is ook niet hetzelfde als het depot. [2]

Een langwerkende toedieningsvorm kan passen bij iemand die liever niet dagelijks tabletten inneemt of die baat heeft bij geplande injectieafspraken. De keuze moet op een respectvolle manier worden besproken. Vervolgcontroles worden hierdoor niet overbodig en het betekent niet dat behandeling voor middelengebruik of andere ondersteuning niet meer nodig is.

Voorbereiding op een injectieafspraak

Houd de datum van de laatste injectie, het product en de volgende afspraak bij. Bespreek nieuwe bewegingen, rusteloosheid, overmatige slaperigheid of veranderingen in symptomen voordat de volgende injectie wordt toegediend. Omdat het geneesmiddel gedurende langere tijd wordt afgegeven, verdwijnt een probleem mogelijk niet direct na een besluit om toekomstige injecties te verminderen of te stoppen.

Regel bij reizen of overdracht naar een andere zorgdienst vooraf de ontvangende behandelaar en de beschikbaarheid van het geneesmiddel. Bij een gemiste afspraak is productspecifiek advies nodig; gebruik geen overgebleven tabletten en vraag niet om een vervroegde extra injectie om dit te compenseren. Vraag met wie u buiten de normale openingstijden van de kliniek contact kunt opnemen en welke informatie een spoedteam nodig zou hebben over de laatst toegediende dosis.

Beoordeling vooraf en monitoring

De voorschrijver moet eerdere reacties op antipsychotica, neurologische symptomen, lever- en hartaandoeningen, epileptische aanvallen, glaucoom, plasproblemen en andere geneesmiddelen beoordelen. Controle van de lichamelijke gezondheid is belangrijk, ook als de behandeling al jaren ongewijzigd is. Gewicht, bloeddruk, glucose of HbA1c, lipiden, hormonale effecten en bewegingssymptomen horen bij de evaluatie, met een ECG wanneer dat geïndiceerd is. [3]

Spreek af wie verantwoordelijk is voor onderzoeken en hoe de uitslagen worden gecommuniceerd. Een injectieafspraak mag niet alleen een moment voor medicatietoediening worden. Het is ook een gelegenheid om het effect, het dagelijks functioneren, zorgen en de vraag of het huidige plan nog aansluit bij iemands doelen te bespreken.

Rusteloosheid, stijfheid en andere effecten op beweging

Flufenazine kan parkinsonachtige symptomen veroorzaken, zoals tremor, stijfheid en vertraagde bewegingen. Acathisie kan aanvoelen als intense innerlijke rusteloosheid, met heen en weer lopen of niet comfortabel kunnen zitten. Acute dystonie kan gepaard gaan met pijnlijke spiersamentrekkingen, waaronder bewegingen van de nek of ogen. Deze problemen moeten goed worden beoordeeld, omdat ze kunnen worden aangezien voor een verergering van een psychiatrische aandoening. [2]

Tardieve dyskinesie kan zich uiten in herhaalde bewegingen van mond, tong, gezicht of ledematen en kan aanhouden. Meld nieuwe bewegingen direct in plaats van te wachten op de volgende reguliere injectie. Geneesmiddelen die voor het ene type bewegingsbijwerking worden gebruikt, kunnen ongeschikt zijn voor een ander type. Voeg geen anticholinergicum of kalmerend middel toe dat u van iemand anders hebt geleend.

Andere bijwerkingen en kwaliteit van leven

Slaperigheid, duizeligheid, een droge mond, veranderingen in eetlust, obstipatie en plasproblemen kunnen voorkomen. Borstvergroting of afscheiding uit de borsten, veranderingen in de menstruatie en seksuele problemen kunnen wijzen op effecten van prolactine. Deze klachten verdienen aandacht, ook wanneer de psychotische symptomen onder controle zijn. Beschrijf de invloed op werk, relaties, mobiliteit en zelfzorg in plaats van de symptomen af te doen als alleen maar lastig. [1]

Rijd niet en voer geen gevaarlijke taken uit zolang uw functioneren verminderd is. Vraag waar relevant naar voorzorgsmaatregelen bij blootstelling aan hitte en zonlicht. Ernstige obstipatie, een sterk opgezette buik of niet kunnen plassen vereist snel medisch advies, vooral wanneer andere geneesmiddelen vergelijkbare bijwerkingen veroorzaken.

Ernstige waarschuwingen

Hoge koorts met ernstige spierstijfheid, verwardheid of verminderd bewustzijn kan wijzen op het maligne neurolepticasyndroom. Moeite met ademen of slikken, een epileptische aanval, collaps, een ernstige allergische reactie of symptomen die op een beroerte wijzen, vereisen een spoedbeoordeling. Aanhoudende koorts, keelpijn of andere infectiesymptomen kunnen bloedonderzoek noodzakelijk maken. Vermeld bij het zoeken van hulp dat er mogelijk sprake is van een reactie op het geneesmiddel. [2]

Voor flufenazine geldt een waarschuwing voor verhoogde sterfte bij ouderen met een dementiegerelateerde psychose; in de aangehaalde Amerikaanse informatie is het niet goedgekeurd voor die indicatie. Zwangerschap en borstvoeding vereisen individueel specialistisch advies. Bij een vermoeden van overdosering is onmiddellijk professionele begeleiding nodig, in plaats van af te wachten of de sufheid verdwijnt. [1]

Wisselwerkingen en veranderingen in andere behandelingen

Alcohol, opioïden, benzodiazepinen en andere sederende geneesmiddelen kunnen de beperkingen in het functioneren versterken. Ook geneesmiddelen die invloed hebben op de bloeddruk, dopamineoverdracht, het hartritme of de anticholinerge belasting kunnen aandacht vereisen. Een volledige beoordeling moet ook psychiatrische voorschriften, pijnstillers, vrij verkrijgbare slaapmiddelen en supplementen omvatten, niet alleen geneesmiddelen die door één kliniek worden verstrekt. [2]

Vertel de voorschrijver wanneer een andere behandelaar een geneesmiddel start of stopt. Bij een operatie, ziekte of ziekenhuisopname moet het personeel weten dat een recente depotinjectie nog steeds van belang is, ook als deze niet voorkomt tussen de tabletten die van huis zijn meegebracht. Bewaar het injectieoverzicht bij de medicatielijst.

Verslaving, behandeling van onttrekking en voortgezette zorg

Flufenazine behandelt geen alcoholafhankelijkheid, stoornis in het gebruik van opioïden of overdosering. Bij iemand met een verslaving wordt het doorgaans gebruikt voor de behandeling van een afzonderlijke psychotische stoornis. NICE adviseert dat langwerkende antipsychotica niet als specifieke behandeling voor de combinatie van psychose en middelenmisbruik mogen worden gebruikt; de redenen voor de toedieningsvorm moeten betrekking hebben op de antipsychotische behandeling zelf. [4]

Wanneer het gebruik van alcohol of kalmerende middelen verandert, blijft een beoordeling van onttrekking nodig. Nieuwe hallucinaties of agitatie kunnen verband houden met intoxicatie, onttrekking, terugkeer van een psychose of een andere aandoening. Zonder beoordeling een depotinjectie toevoegen of vervroegen kan dit onderscheid vertroebelen in plaats van verduidelijken. Psychiatrische teams en verslavingszorgteams moeten afspraken maken over verantwoordelijkheden en vervolgzorg.

De behandeling stoppen of overstappen

Verander een regelmatige behandeling met flufenazine niet abrupt zonder begeleiding van een behandelaar. Orale behandeling moet mogelijk geleidelijk worden afgebouwd, terwijl bij elke overstap rekening moet worden gehouden met de aanhoudende afgifte uit een depot. Het stoppen van toekomstige injecties verwijdert geen geneesmiddel dat al is toegediend. Bij vervolgcontroles moet aandacht zijn voor onttrekkingsverschijnselen, veranderingen in bewegingen en terugkeer van de oorspronkelijke aandoening. [1] [2]

Spreek voordat de verandering begint een plan voor vroege signalen af en hoe u contact kunt opnemen. Houd slaap, lijdensdruk, bewegingen en praktisch functioneren bij. Een nieuw probleem mag niet automatisch als onttrekking worden bestempeld; bij beoordeling kan een andere oorzaak worden gevonden die een andere aanpak vereist.

Veranderingen in de aandoening onderscheiden van injectiegerelateerde problemen

Een dagboek dat het hele interval tussen injecties beslaat, kan helpen bij een klinische evaluatie. Noteer slaap, belastende ervaringen, concentratievermogen en eventuele rusteloosheid of onwillekeurige bewegingen. Noteer de injectiedatum zonder ervan uit te gaan dat elke verandering direct daarna door de injectie is veroorzaakt. Neem ook andere wijzigingen in voorgeschreven medicatie, ziekte en alcohol- of middelengebruik op die de interpretatie kunnen beïnvloeden.

Als symptomen vóór elke afspraak lijken terug te keren, vertel dit dan aan de voorschrijver in plaats van zonder beoordeling om een eerdere injectie te vragen. Als de klachten kort na toediening het ergst zijn, beschrijf dan hoe ze daadwerkelijk aanvoelen: slaperigheid, een drang om heen en weer te lopen en pijnlijke spierstijfheid vereisen verschillende beoordelingen. Het team moet mogelijk de bewegingen onderzoeken, andere geneesmiddelen beoordelen of de toedieningsvorm heroverwegen. Houd het dagboek beknopt genoeg om het consequent te kunnen gebruiken en spreek af bij welke veranderingen u tussen afspraken door moet bellen. Het is een hulpmiddel voor communicatie, geen dosiscalculator of bewijs dat een bepaalde dosis te hoog of te laag is.

Veelgestelde vragen

Is een injectie beter dan tabletten?

Niet voor iedereen. Een depot kan nuttig zijn wanneer de wijze van toediening en afgifte aansluit bij iemands voorkeuren en zorgplan. Voor anderen kan orale behandeling de voorkeur hebben. Bespreek voordelen, nadelen en toegang tot vervolgcontroles in plaats van één toedieningsweg als voor iedereen beter te beschouwen.

Kan een gemiste injectie worden vervangen door extra tabletten?

Niet zonder instructies van het voorschrijvende team. De vorige injectie kan nog steeds geneesmiddel afgeven, en de juiste aanpak hangt af van het product, het tijdstip en de klinische situatie.

Wat moet ik tussen afspraken door melden?

Meld nieuwe rusteloosheid, onwillekeurige bewegingen, valincidenten, overmatige sufheid of terugkeer van belastende symptomen. Zoek dringend hulp bij de hierboven genoemde ernstige waarschuwingssignalen. Een kort schriftelijk overzicht kan het team helpen te beslissen of vóór de volgende geplande injectie een beoordeling nodig is.

Wetenschappelijke onderbouwing en bronnen

1. MedlinePlus: orale flufenazine.
2. DailyMed: voorschrijfinformatie voor flufenazinedecanoaat.
3. NICE: gezamenlijke besluitvorming en monitoring bij antipsychotica.
4. NICE: psychose met gelijktijdig middelenmisbruik.

Medische beoordeling van de Engelse brontekst: Dr. Sarah Boss, MD.

Een vertrouwelijk eerste gesprek

U hoeft het niet alleen uit te zoeken.

Ons aanmeldteam beantwoordt uw vragen over de behandeling en het verblijf en legt uit welke informatie nodig is voor de intake.

Bij COGNIFUL op Mallorca verblijft u in een eigen suite in een gedeelde residentie met maximaal vier cliënten. Klinische sessies en lichaamsgerichte behandelingen zijn individueel. Bekijk de kosten en aanmeldingsinformatie en bespreek met het team welke informatie nodig is voor de klinische beoordeling.

Ons gezamenlijke aanmeldteam

Ons aanmeldteam bellen+41 44 500 5111E-mail sturen[email protected]Contactopties