Trifluoperazine: psychose, toepassingen bij angstklachten, bijwerkingen en ontwenning

Trifluoperazine is een antipsychoticum van de eerste generatie uit de groep fenothiazinen. De aangehaalde Britse producten hebben verschillende toepassingen: behandeling van schizofrenie en andere gespecificeerde psychosen, en kortdurende aanvullende behandeling in een lagere dosering voor bepaalde angstgerelateerde symptomen of misselijkheid. Deze behandelplannen zijn niet onderling uitwisselbaar. Bij een evaluatie moet worden vastgesteld waarom het middel is gekozen, of het helpt en hoe bewegingsgerelateerde bijwerkingen en andere risico’s worden gecontroleerd.

Waarvoor wordt trifluoperazine gebruikt?

De Britse voorschrijfinformatie omvat behandeling van symptomen en preventie van terugval bij schizofrenie en bepaalde andere psychosen. Ook beschrijft deze kortdurend aanvullend gebruik bij angsttoestanden, depressieve symptomen als gevolg van angst en agitatie, en voor de symptomatische behandeling van misselijkheid en braken. De precieze indicatie hangt af van het product en de context waarin het wordt voorgeschreven. [1]

Een geregistreerde toepassing bij angstgerelateerde klachten maakt trifluoperazine niet tot een gebruikelijke eerste keuze voor iedereen met angstklachten en betekent evenmin dat het een behandeling is voor alle vormen van depressie. Vraag de behandelaar onderscheid te maken tussen de diagnose waarop de behandeling is gericht en symptomen die verschillende oorzaken kunnen hebben. De behandelduur en afspraken over evaluatie moeten aansluiten bij het werkelijke doel.

Hoe het geneesmiddel werkt

Trifluoperazine beïnvloedt de dopamineoverdracht en heeft antipsychotische en anti-emetische effecten. Het farmacologische profiel brengt een aanzienlijk risico op bewegingsgerelateerde reacties met zich mee. Termen als potentie of lage dosering mogen niet worden opgevat als maatstaven voor de geschiktheid of veiligheid voor een bepaalde persoon. Zelfs relatief kleine doses kunnen bij daarvoor gevoelige mensen hinderlijke bijwerkingen veroorzaken. [1]

Het doel is niet alleen sedatie. Een zinvol effect kan betekenen dat stemmen minder leed veroorzaken, gedachten beter geordend zijn of dat de specifieke symptomen waarvoor een kortdurende behandeling wordt gegeven duidelijk verbeteren. Een te algemeen doel, zoals zich rustiger voelen, kan het moeilijk maken om een gunstig effect te onderscheiden van beperkingen in het functioneren.

Behandeling van psychose en doorlopende begeleiding

Bij schizofrenie is medicatie één onderdeel van een behandelplan dat ook psychologische therapie, betrokkenheid van naasten met toestemming en praktische ondersteuning kan omvatten. Bij een evaluatie van de behandeling moeten naast hallucinaties of wanen ook het functioneren, de slaap, relaties en de lichamelijke gezondheid aan bod komen. Bij de keuze van het geneesmiddel moet rekening worden gehouden met eerdere ervaringen en prioriteiten van de persoon. [2]

Vraag wat wordt beschouwd als een adequate proefbehandeling en wanneer het effect opnieuw wordt beoordeeld. Een geneesmiddel kan moeilijk te beoordelen zijn als doses vaak worden overgeslagen vanwege bijwerkingen of als het innameschema onpraktisch is. Bespreek deze belemmeringen openlijk, in plaats van te laten vastleggen dat een geneesmiddel niet werkt zonder toe te lichten wat er werkelijk is gebeurd.

Kortdurend voorschrijven bij angstgerelateerde klachten

Als trifluoperazine wordt voorgeschreven als kortdurende aanvullende behandeling voor angstgerelateerde symptomen, moet het plan aangeven waarom die keuze passend is en wanneer deze wordt geëvalueerd. Verlichting van agitatie is niet hetzelfde als een volledige behandeling van een onderliggende angststoornis. Psychologische behandeling en beoordeling van depressie, middelengebruik of lichamelijke ziekte kunnen nog steeds nodig zijn.

Nieuw ontstane bewegingsdrang, niet stil kunnen zitten of een naar gevoel van innerlijke onrust kan een bewegingsgerelateerde bijwerking zijn, in plaats van een teken dat meer medicatie tegen angst nodig is. Beschrijf wanneer de klachten optreden en welke lichamelijke gewaarwordingen u ervaart voordat de behandeling wordt gewijzigd. Neem geen extra tabletten of kalmerende middelen van iemand anders om dit ongemak te verlichten zonder dat het is beoordeeld. [3]

Tabletten en vloeibare middelen voor oraal gebruik

Trifluoperazine is in sommige landen verkrijgbaar als tabletten en vloeibare middelen voor oraal gebruik. Verschillende vloeibare middelen kunnen sterk uiteenlopende concentraties hebben, waaronder producten met 1 mg in 5 ml en producten met 5 mg in 5 ml. Ze mogen niet worden vervangen door hetzelfde volume van een ander product te gebruiken. Controleer het etiket op de fles en het doseerhulpmiddel telkens wanneer het product verandert. [4] [5]

Vertel de apotheker over slikproblemen, voedselintoleranties of problemen met het gebruik van een doseerspuit. Hulpstoffen en bewaarvoorschriften verschillen per product. Een geopende fles kan een andere houdbaarheid hebben dan het ongeopende geneesmiddel. Bewaar daarom de oorspronkelijke verpakking en volg het specifieke advies bij aflevering, in plaats van een algemene regel op internet.

Bewegingsgerelateerde bijwerkingen die snel moeten worden besproken

Trifluoperazine kan tremor, stijfheid, vertraagde bewegingen en acathisie veroorzaken. Pijnlijke spiercontracties kunnen de ogen, kaak, tong of nek treffen. Een keelspasme of moeite met slikken of ademhalen vereist spoedeisende hulp. Sommige reacties kunnen vroeg ontstaan, terwijl andere bewegingsproblemen pas na langer gebruik optreden. [1]

Tardieve dyskinesie kan gepaard gaan met herhaalde onwillekeurige bewegingen en kan aanhouden nadat de behandeling is gewijzigd. Dit kan ook optreden wanneer de dosering laag is geweest. Meld nieuwe symptomen in plaats van aan te nemen dat ze een onvermijdelijk onderdeel van een psychische aandoening zijn. Een behandelaar moet onderscheid maken tussen verschillende bewegingsstoornissen, omdat een anticholinergicum dat voor de ene reactie wordt gebruikt een andere kan verergeren.

Andere bijwerkingen en controles

Mogelijke problemen zijn slaperigheid, duizeligheid, veranderingen in de bloeddruk, een droge mond, obstipatie, gezichtsstoornissen en hormonale effecten. Veranderingen aan de borsten, menstruatiestoornissen of seksuele problemen moeten rechtstreeks worden besproken. Noteer het effect op dagelijkse activiteiten, niet alleen of een symptoom aanwezig is. Een behandeling die klachten vermindert maar normaal functioneren belemmert, moet mogelijk opnieuw worden beoordeeld. [3]

Bij voortgezette behandeling met antipsychotica omvatten de controles het gewicht, de bloeddruk, de metabole gezondheid en beoordeling van bewegingen, met hartonderzoek en andere onderzoeken afhankelijk van het risico. Langdurige behandeling met fenothiazinen vereist ook aandacht voor oogveranderingen, bloedafwijkingen en de leverfunctie. Ga na wie de onderzoeken regelt en of de resultaten zijn beoordeeld. [2] [1]

Medische voorgeschiedenis die de beslissing beïnvloedt

De voorschrijver moet op de hoogte zijn van de ziekte van Parkinson, epilepsie, hartritmestoornissen, glaucoom, plasproblemen, leverziekte en eerdere ernstige reacties op antipsychotica. Ouderen kunnen bijzonder gevoelig zijn voor bewegingsgerelateerde bijwerkingen, hypotensie en vallen. Gebruik van antipsychotica bij dementie brengt extra risico’s met zich mee en mag nooit zonder meer gelijk worden gesteld aan de behandeling van schizofrenie. [1]

Een zwangerschapswens, zwangerschap en borstvoeding vereisen een individuele beoordeling. Stop niet abrupt met een vaste psychiatrische behandeling vanwege een algemene waarschuwing; vraag advies over het daadwerkelijk gebruikte geneesmiddel en de aandoening. Een plan moet ook rekening houden met hoe de symptomen worden gevolgd en wie ondersteuning biedt tijdens een eventuele verandering.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen

Alcohol, opioïden, slaapmiddelen en andere sederende geneesmiddelen kunnen de beperkingen in het functioneren versterken. Andere dopamineblokkerende geneesmiddelen kunnen bewegingsgerelateerde bijwerkingen versterken, terwijl geneesmiddelen voor de ziekte van Parkinson een tegengestelde werking kunnen hebben. Geneesmiddelen die het hartritme, de bloeddruk of de anticholinerge belasting beïnvloeden, kunnen de risicobeoordeling eveneens veranderen. Een apotheker moet de volledige lijst beoordelen. [1]

Vermeld ook middelen tegen misselijkheid die u af en toe gebruikt, allergietabletten en supplementen, ook als ze zonder recept zijn gekocht. Vertel het behandelteam wanneer een andere behandelaar een geneesmiddel start of stopt. Een behandeling die eerder goed werd verdragen, kan anders aanvoelen nadat een nieuwe wisselwerking is ontstaan.

Onderscheid tussen alcohol, verslaving en detoxificatie

Trifluoperazine is geen op zichzelf staande behandeling voor ontwenning van alcohol of kalmerende middelen. Antipsychotica kunnen de convulsiedrempel verlagen, en sedatie toont niet aan dat de risico’s van ontwenning onder controle zijn. Het vervangt evenmin onderhoudsmedicatie voor een stoornis in het gebruik van opioïden of een noodmedicijn bij een opioïdenoverdosis. [1]

Iemand met zowel psychose als verslaving kan voor beide een verschillende behandeling nodig hebben. Leg vast of agitatie of hallucinaties ontstonden tijdens middelengebruik, na vermindering daarvan of onafhankelijk ervan. NICE beveelt een afgestemd plan aan dat op beide aandoeningen is toegesneden, in plaats van aan te nemen dat een bepaald antipsychoticum een uniek effect heeft bij gelijktijdig middelenmisbruik. [6]

Stoppen met of overstappen op een andere behandeling

Een vaste behandeling moet worden geëvalueerd voordat deze wordt afgebouwd, gestopt of vervangen door een ander antipsychoticum. Rond het stoppen kunnen misselijkheid, slaapstoornissen of bewegingssymptomen optreden, terwijl de onderliggende aandoening kan terugkeren. Een geleidelijk plan onder begeleiding en met vervolgcontroles heeft de voorkeur boven het overnemen van het afbouwschema van iemand anders. Beschouw ontwenningsverschijnselen op zichzelf niet als bewijs van verslaving.

Een gemiste dosis en een langere onderbreking zijn verschillende situaties. Volg de instructies van uw eigen voorschrift en neem bij twijfel contact op met de apotheker of voorschrijver, in plaats van doses te verdubbelen. Controleer bij een overdracht naar een andere zorgverlener welke geneesmiddelen nog worden gebruikt en of een verondersteld kortdurend voorschrift is voortgezet nadat het oorspronkelijke doel niet meer van toepassing was.

Een noodsituatie herkennen

Ernstige stijfheid met koorts en verwardheid kan wijzen op het maligne neurolepticasyndroom. Een epileptische aanval, collaps, ernstige allergische reactie, duidelijke ademhalingsproblemen of een keelspasme vereist spoedeisende hulp. Geelzucht, onverklaarde blauwe plekken, aanhoudende infectiesymptomen of aanzienlijke nieuwe problemen met het gezichtsvermogen vereisen eveneens snelle beoordeling. Neem niet aan dat ernstige symptomen gewoon angstklachten of te verwachten ontwenningsverschijnselen zijn. [1]

Geef het behandelteam de naam en toedieningsvorm van het geneesmiddel en de laatst ingenomen doses door, samen met andere gebruikte middelen of voorgeschreven geneesmiddelen. Bij een vermoeden van overdosering is onmiddellijk advies nodig, ook als de symptomen aanvankelijk beperkt zijn. Houd indien mogelijk de verpakking bij de hand, maar stel het zoeken van hulp niet uit om een volledig overzicht samen te stellen.

Vragen die een medicatiebeoordeling verbeteren

Maak duidelijk of het huidige doel voortgezette behandeling van psychose is of een aanvullende behandeling van beperkte duur voor een ander probleem. Vraag welke gunstige effecten daadwerkelijk zijn waargenomen en of bewegingssymptomen zijn beoordeeld. Een geneesmiddel kan nog lang op een lijst voor herhaalrecepten blijven staan nadat de oorspronkelijke reden onduidelijk is geworden. Het is daarom nuttig om de reden voor het gebruik vast te leggen.

Spreek een praktisch vervolgplan af met een bij naam genoemde voorschrijver, relevante lichamelijke controles en een manier om tussen afspraken contact op te nemen. De checklist voor medicatiebeoordeling kan helpen om symptomen, daadwerkelijk gebruik en zorgen op een rij te zetten. Het doel is een goed geïnformeerd gesprek, niet een eigenmachtige beslissing om de behandeling te stoppen.

Veelgestelde vragen

Is een lage dosering vrij van risico’s op bewegingsproblemen?

Nee. De gevoeligheid verschilt per persoon en bewegingsproblemen kunnen ook bij lage doses optreden. Meld nieuwe onrust, stijfheid of onwillekeurige bewegingen snel.

Kan ik hetzelfde volume in de doseerspuit gebruiken nadat ik op een ander merk vloeibaar geneesmiddel ben overgestapt?

Alleen nadat de apotheker de concentratie en instructies heeft bevestigd. Sommige vloeibare trifluoperazineproducten verschillen aanzienlijk in sterkte, waardoor hetzelfde volume een andere hoeveelheid geneesmiddel kan bevatten.

Is het een antidepressivum?

Het wordt geclassificeerd als antipsychoticum. De aangehaalde Britse producten beschrijven beperkte aanvullende toepassingen bij depressieve symptomen als gevolg van angst, niet een algemene goedkeuring voor iedere depressieve aandoening. Vraag waarom het in het betreffende behandelplan is voorgeschreven.

Wetenschappelijke onderbouwing en bronnen

1. Trifluoperazinetabletten: Britse voorschrijfinformatie.
2. NICE: behandeling met antipsychotica en controles.
3. Trifluoperazine: informatie over bewegingsgerelateerde bijwerkingen en andere veiligheidsaspecten.
4. Trifluoperazine 1 mg/5 ml siroop.
5. Trifluoperazine 5 mg/5 ml drank.
6. NICE: psychose met middelenmisbruik.

Medische beoordeling van de Engelse brontekst: Dr. Sarah Boss, MD.

Een vertrouwelijk eerste gesprek

U hoeft het niet alleen uit te zoeken.

Ons aanmeldteam beantwoordt uw vragen over de behandeling en het verblijf en legt uit welke informatie nodig is voor de intake.

Bij COGNIFUL op Mallorca verblijft u in een eigen suite in een gedeelde residentie met maximaal vier cliënten. Klinische sessies en lichaamsgerichte behandelingen zijn individueel. Bekijk de kosten en aanmeldingsinformatie en bespreek met het team welke informatie nodig is voor de klinische beoordeling.

Ons gezamenlijke aanmeldteam

Ons aanmeldteam bellen+41 44 500 5111E-mail sturen[email protected]Contactopties