Paliperidon: schizofrenie, schizoaffectieve stoornis en veiligheid van injecties

Paliperidon is verkrijgbaar als een tablet voor dagelijks gebruik en als verschillende langwerkende injecties. Die verscheidenheid kan de behandeling gemakkelijker maken, maar brengt ook belangrijke verschillen met zich mee in indicaties, voorwaarden voor het starten en instructies bij een gemiste dosis. Het langst werkende middel is niet simpelweg een grotere versie van een dagelijkse tablet. Deze gids beschrijft de rol binnen de geestelijke gezondheidszorg, de controles en praktische vragen om te bespreken, waaronder het verschil tussen de behandeling van een psychose die samenhangt met middelengebruik en de behandeling van de verslaving zelf.

Waarvoor wordt paliperidon gebruikt?

Paliperidon is een atypisch antipsychoticum. In Groot-Brittannië is oraal Invega geregistreerd voor schizofrenie bij volwassenen en jongeren van vijftien jaar en ouder, en voor schizoaffectieve stoornis bij volwassenen. Het is verwant aan risperidon als de belangrijkste actieve metaboliet daarvan, maar het blijven twee verschillende geneesmiddelen. [1]

Vraag op welke diagnose en symptomen uw voorschrift is gericht. Gaat het vooral om een psychose, een schizoaffectieve episode met zowel stemmingssymptomen als psychotische symptomen, of om specialistisch gebruik buiten de geregistreerde indicaties? De naam van het geneesmiddel mag niet de enige uitleg zijn die u krijgt.

Schrijf de doelen op in herkenbare termen: minder last van stemmen, helderder denken, een stabielere stemming, een beter vol te houden dagelijkse routine of beter kunnen deelnemen aan relaties. Een klinische symptoomscore en de veranderingen die u belangrijk vindt in uw leven hangen met elkaar samen, maar mogen elkaar niet vervangen.

Schizoaffectieve stoornis en stemmingssymptomen

Een gerandomiseerd onderzoek van zes weken bij 311 volwassenen met een schizoaffectieve stoornis liet zien dat oraal paliperidon met verlengde afgifte psychotische symptomen sterker verbeterde dan een placebo. Deelnemers met uitgesproken manische of depressieve symptomen verbeterden ook op de bijbehorende stemmingsmaten. Sommige deelnemers bleven een antidepressivum of stemmingsstabilisator gebruiken. [2]

Dit is bewijs bij schizoaffectieve stoornis, geen bewijs dat paliperidon bij elke depressieve aandoening als uitwisselbaar antidepressivum kan dienen. Vraag waarom andere geneesmiddelen worden voortgezet en welk onderdeel van de aandoening elk middel moet behandelen.

Bespreek stemming, denken, slaap en functioneren als afzonderlijke observaties bij een evaluatie. Minder last hebben van ongebruikelijke ervaringen betekent niet noodzakelijk dat alle depressieve symptomen verdwenen zijn. Ook mag een sederend effect niet automatisch worden beschouwd als herstel van manie of agitatie.

Bewijs voor terugvalpreventie

Een gerandomiseerd onderzoek van vijftien maanden naar onderhoudsbehandeling onderzocht 334 mensen met een schizoaffectieve stoornis nadat zij eerst waren gestabiliseerd op maandelijkse paliperidoninjecties. Voortzetting van de behandeling verminderde terugval vergeleken met een placebo en hield het persoonlijk en sociaal functioneren beter in stand. Het onderzoek betrof geselecteerde mensen die al stabiel waren geworden, niet iedereen die voor het eerst met een injectie begint. [3]

Vraag hoe dit bewijs zich verhoudt tot uw eigen ervaring. Welke voordelen zijn opgetreden, welke blijven onzeker en wat zou voor het behandelteam aanleiding zijn om de behandeling te heroverwegen? Een stabiele periode verdient een zorgvuldige evaluatie, in plaats van automatisch aan te nemen dat het geneesmiddel niet meer nodig is of voor onbepaalde tijd ongewijzigd moet blijven.

Bespreek welke ondersteuning naast de medicatie doorgaat. Afspraken, psychologische zorg en praktische hulp mogen niet verdwijnen alleen omdat voor een langer interval tussen injecties is gekozen.

Maandelijkse, driemaandelijkse en zesmaandelijkse injecties

In Groot-Brittannië is Xeplion een maandelijks toe te dienen preparaat met paliperidonpalmitaat voor de onderhoudsbehandeling van schizofrenie bij volwassenen. Het heeft eigen voorwaarden voor het starten en is niet bedoeld om een acute noodsituatie met ernstige agitatie onmiddellijk onder controle te krijgen. [4]

Trevicta is een driemaandelijks toe te dienen middel voor onderhoudsbehandeling bij volwassenen die al klinisch stabiel zijn op een maandelijkse paliperidoninjectie. [5] Byannli is een zesmaandelijkse behandeling voor voldoende gestabiliseerde volwassenen die overstappen van een maandelijks of driemaandelijks behandelschema dat aan de voorwaarden voldoet. Niet voor elke eerdere dosis of elk eerder middel bestaat een rechtstreeks overeenkomende optie met een lang interval. [6]

Vraag waarom een bepaald interval wordt voorgesteld. Houd rekening met gemak, reizen, uw voorkeuren en de mogelijkheid om ongewenste effecten te beoordelen. Een langer interval neemt de noodzaak niet weg om problemen tussen injecties door te melden.

Namen en geregistreerde toepassingen verschillen per land. Voorbeelden uit de VS zijn Invega Sustenna, Trinza en Hafyera. [7] Controleer de exacte formulering bij de zorgverlener die de injectie toedient, in plaats van instructies voor de ene merknaam toe te passen op een andere.

Tabletten op de juiste manier innemen

Oraal paliperidon is een tablet met verlengde afgifte die in zijn geheel moet worden doorgeslikt en niet mag worden gedeeld, gekauwd of fijngemaakt. Nadat het geneesmiddel is afgegeven, kan het omhulsel van de tablet in de ontlasting zichtbaar zijn. Volg de instructies over voedsel en het tijdstip van inname voor het middel dat u lokaal krijgt, en vraag een apotheker om advies bij een gemiste dosis in plaats van een dubbele dosis te nemen. [8]

Vertel de behandelaar wanneer slikken moeilijk is of wanneer maaltijden en dagelijkse routines het opvolgen van de instructies onpraktisch maken. Pas de tablet niet zelf aan. Neem de verpakking mee naar een evaluatie als het uiterlijk of het etiket verandert.

Vraag of een ouder voorschrift voor risperidon nog actief moet zijn. Een medicatielijst moet bewuste combinaties en gestopte middelen duidelijk vermelden, zodat een oud herhaalrecept niet leidt tot onbedoeld dubbel gebruik.

Prolactine, gewicht en seksuele gezondheid

Paliperidon kan het prolactinegehalte verhogen. Mogelijke effecten zijn pijn of ongemak aan de borsten of melkafscheiding, veranderingen in de menstruatie, erectieproblemen en andere seksuele klachten. Ook gewichtstoename en een verhoogde bloedsuikerspiegel vragen aandacht. [9]

Bespreek deze zorgen rechtstreeks, ook als de behandeling heeft geholpen tegen de psychose. Vraag welke onderzoeken passend zijn, hoe de uitslagen worden geïnterpreteerd en welke opties kunnen worden besproken. Een bijwerking die intimiteit, lichaamsbeeld of een kinderwens beïnvloedt, is niet minder belangrijk omdat die persoonlijk aanvoelt.

Houd veranderingen en het tijdstip waarop ze optreden bij. Vraag welke lichamelijke controles aan de beurt zijn, waaronder controle van het gewicht en beoordeling van de stofwisseling. U psychiatrisch stabiel voelen is geen vervanging voor de afgesproken controles.

Bewegingsklachten, rusteloosheid en dagelijks functioneren

Stijfheid, tremor, vertraagde bewegingen en acathisie, een onaangename drang om voortdurend te bewegen, kunnen optreden. Onwillekeurige bewegingen van het gezicht of de tong kunnen wijzen op tardieve dyskinesie en moeten snel worden beoordeeld. [9]

Beschrijf de praktische gevolgen: niet tijdens een hele maaltijd kunnen blijven zitten, anders lopen, moeite hebben met schrijven of moeilijk een gesprek kunnen voeren. Ga er niet van uit dat nieuwe rusteloosheid simpelweg betekent dat angst terugkeert.

Slaperigheid, duizeligheid en verminderde alertheid kunnen ook invloed hebben op autorijden en veilig bewegen. Vermijd gevaarlijke taken wanneer u hiervan last heeft en vertel de behandelaar over vallen of bijna vallen. [7] Een zinvolle evaluatie weegt deze effecten af tegen het beoogde voordeel, in plaats van het geneesmiddel alleen te beoordelen op de vraag of symptomen minder uitgesproken lijken.

Nierfunctie en beoordeling van wisselwerkingen

De klaring van paliperidon is in belangrijke mate afhankelijk van de nierfunctie. De orale behandeling moet mogelijk worden aangepast en sommige langwerkende preparaten worden niet aanbevolen bij een matig of ernstig verminderde nierfunctie. Carbamazepine kan de blootstelling aan paliperidon verlagen, terwijl valproaat de blootstelling aan oraal paliperidon kan verhogen. De toedieningsweg is van belang bij het beoordelen van een wisselwerking. [1] [4]

Vraag de voorschrijver om vóór een wijziging recente nierfunctiewaarden en de volledige medicatielijst te beoordelen. Vermeld ook middelen die u af en toe gebruikt, supplementen en geneesmiddelen die door een andere zorgverlener zijn voorgeschreven. Ga er niet van uit dat een geneesmiddel dat minder door de lever wordt afgebroken geen belangrijke wisselwerkingen heeft.

Licht veranderingen in uw vochtbalans, een ernstige ziekte of nieuw toegevoegde medicatie toe. Vraag wie het medicatieschema coördineert wanneer zowel specialisten in de geestelijke gezondheidszorg als andere medisch specialisten betrokken zijn. Eén duidelijke lijst is nuttiger dan meerdere dossiers die elkaar tegenspreken over wat u gebruikt.

Hartritme en ernstige reacties

Paliperidon kan het QT-interval verlengen en de bloeddruk bij het opstaan verlagen. Vertel de behandelaar over flauwvallen, hartziekten, lage elektrolytenwaarden of andere geneesmiddelen die het hartritme beïnvloeden. Koorts met ernstige spierstijfheid en verwardheid kan wijzen op het maligne neurolepticasyndroom en moet met spoed worden beoordeeld. [4]

Ook een ernstige allergische reactie, een epileptische aanval, een collaps of een langdurige pijnlijke erectie vereist dringende hulp. [7] Wacht niet met het zoeken van zorg totdat vaststaat dat de injectie of tablet het probleem heeft veroorzaakt.

Geef het beoordelende team door welk middel is gebruikt en op welke datum de laatste injectie is toegediend. Langwerkende medicatie kan in het lichaam aanwezig blijven nadat is besloten de behandeling te wijzigen. Daarom blijft de medicatiegeschiedenis van belang, ook als er die dag geen tablet is ingenomen.

Psychose die samenhangt met middelengebruik en verslavingsonderzoek

Een onderzoek van vijfentwintig dagen bij opgenomen patiënten vergeleek oraal paliperidon met risperidon bij 120 mensen met een psychose die samenhing met methamfetaminegebruik. Beide groepen verbeterden op de maten voor psychose, terwijl sommige bijwerkingen gunstiger uitvielen voor paliperidon. Het onderzoek had geen placebogroep en toont geen algemeen toepasbare behandeling voor methamfetamineafhankelijkheid aan. [10]

Een afzonderlijk verkennend, placebogecontroleerd onderzoek volgde tachtig mensen na de acute behandeling. Paliperidon verbeterde het behoud van deelnemers in de behandeling en verminderde terugval van psychotische symptomen, maar verminderde methamfetaminegebruik niet significant. Slechts een beperkt deel voltooide de follow-up. [11]

Deze verschillen zijn belangrijk: vermindering van psychose, vermindering van hunkering en het voorkomen van middelengebruik zijn verschillende uitkomsten. Vraag het team duidelijk te maken op welk probleem elke behandeling is gericht en welke verdere ondersteuning bij verslaving is gepland.

Paliperidon mag niet worden voorgesteld als een op zichzelf staand middel voor ontgifting van alcohol, opioïden of benzodiazepinen. Vertel welke middelen u daadwerkelijk gebruikt en welke complicaties bij ontwenning u eerder heeft gehad, zodat het risico op acute ontwenning afzonderlijk wordt beoordeeld. Het overzicht van gelijktijdige zorgbehoeften beschrijft de bredere zorgcontext.

Gemiste injecties, stoppen en zorgoverdracht

Instructies voor een gemiste injectie hangen af van het specifieke middel en de tijd sinds de laatste dosis. Na sommige onderbrekingen moet opnieuw worden gestart met een ander schema of een korter werkend middel. Neem geen overgebleven tabletten erbij en vervang een injectie niet door een middel met een ander toedieningsinterval zonder specialistisch advies. [5] [6]

Vraag naar de datum van de volgende afspraak, de zorgverlener die de injectie toedient en hoe u contact kunt opnemen bij reizen of onverwachte vertraging. Een overdracht moet de exacte laatste injectie vermelden, niet alleen de algemene naam van het geneesmiddel.

Bespreek bij een geplande afbouw of overstap welke voordelen behouden moeten blijven, welke bijwerkingen aanleiding zijn voor verandering en hoe opkomende symptomen worden beoordeeld. Door de langdurige werking kan de reactie op een verandering zich geleidelijk ontwikkelen. Een plan mag niet eindigen met het annuleren van de volgende afspraak.

Zwangerschap, ouderen en vragen bij de evaluatie

Zwangerschap en borstvoeding vragen om specialistisch advies voor het specifieke middel. Blootstelling aan antipsychotica laat in de zwangerschap kan bij een pasgeborene bewegingsklachten of ontwenningsverschijnselen veroorzaken. Paliperidon is in de VS niet goedgekeurd voor gedragsproblemen die samenhangen met dementie. Voor antipsychotica gelden waarschuwingen voor een verhoogde sterfte bij ouderen met dementie. [8]

Bespreek een kinderwens en zorgen over uw lichamelijke gezondheid vroegtijdig. Onderbreek een effectieve behandeling niet op eigen initiatief vanwege een algemene waarschuwing en ga er niet van uit dat een langwerkende injectie een beoordeling in verband met zwangerschap overbodig maakt.

De checklist voor medicatiebeoordeling kan helpen om het exacte middel, de voordelen, bijwerkingen, controles en toekomstplannen op een rij te zetten.

Veelgestelde vragen

Is paliperidon hetzelfde geneesmiddel als risperidon?

Nee. Ze zijn nauw verwant, maar hebben verschillende preparaten en instructies. Voor een overstap is een afzonderlijk behandelplan nodig.

Betekent een zesmaandelijkse injectie dat er zes maanden lang geen evaluaties nodig zijn?

Nee. Vraag welke afspraken voor klinische beoordeling en lichamelijke controles tussen de injecties doorgaan en hoe u een probleem eerder kunt melden.

Bewijst verbetering van een psychose die samenhangt met middelengebruik dat de verslaving is behandeld?

Nee. De onderzoeken maten verschillende uitkomsten, en het placebogecontroleerde onderzoek verminderde methamfetaminegebruik niet significant. Voor voortzetting van de verslavingszorg is een afzonderlijk plan nodig.

Bewijs en bronnen

1. Productinformatie van oraal Invega.
2. Gerandomiseerd onderzoek naar acute behandeling bij schizoaffectieve stoornis.
3. Onderzoek naar terugvalpreventie met maandelijkse injecties.
4. Productinformatie van Xeplion.
5. Productinformatie van Trevicta.
6. Productinformatie van Byannli.
7. MedlinePlus: paliperidoninjecties.
8. MedlinePlus: oraal paliperidon.
9. Bijsluiter van Xeplion.
10. Vergelijkend onderzoek bij psychose die samenhangt met methamfetaminegebruik.
11. Verkennend onderzoek na de acute behandeling bij methamfetaminegebruik.

Controleer de lokale productinformatie samen met het behandelteam. De geneesmiddelenbibliotheek toont niet aan dat COGNIFUL elke beschreven formulering of specialistische zorg aanbiedt.

Medische beoordeling van de Engelse brontekst: Dr. Sarah Boss, MD.

Een vertrouwelijk eerste gesprek

U hoeft het niet alleen uit te zoeken.

Ons aanmeldteam beantwoordt uw vragen over de behandeling en het verblijf en legt uit welke informatie nodig is voor de intake.

Bij COGNIFUL op Mallorca verblijft u in een eigen suite in een gedeelde residentie met maximaal vier cliënten. Klinische sessies en lichaamsgerichte behandelingen zijn individueel. Bekijk de kosten en aanmeldingsinformatie en bespreek met het team welke informatie nodig is voor de klinische beoordeling.

Ons gezamenlijke aanmeldteam

Ons aanmeldteam bellen+41 44 500 5111E-mail sturen[email protected]Contactopties