Brexpiprazol: toepassingen in de geestelijke gezondheidszorg, bijwerkingen en evaluatie van de behandeling

Brexpiprazol wordt om verschillende redenen voorgeschreven, dus de naam van het geneesmiddel zegt niets over uw diagnose. Iemand die het naast een antidepressivum krijgt, kan heel andere behandeldoelen hebben dan iemand die het voor schizofrenie krijgt. Inzicht in dat doel is het uitgangspunt voor een gesprek over het effect, ongewenste effecten en eventuele toekomstige veranderingen. Deze gids legt de verschillen uit en biedt praktische vragen voor een medicatiebeoordeling.

Waarvoor wordt brexpiprazol gebruikt?

Brexpiprazol is een antipsychoticum van de tweede generatie, ook wel een atypisch antipsychoticum genoemd. De Amerikaanse productinformatie van Rexulti vermeldt schizofrenie bij volwassenen en jongeren vanaf dertien jaar, gebruik naast een antidepressivum bij een depressieve stoornis bij volwassenen, en agitatie bij dementie door de ziekte van Alzheimer. Die laatste indicatie is specifiek: het is geen algemene toelating om alle gedragsproblemen bij dementie te behandelen, en het is geen middel voor acute behandeling dat zo nodig wordt gebruikt. Lokale toelatingen kunnen verschillen. [1] In de Europese Unie is Rxulti toegelaten voor schizofrenie bij volwassenen en jongeren vanaf dertien jaar; er mag niet van worden uitgegaan dat de Amerikaanse indicaties voor depressie en Alzheimergerelateerde agitatie daar ook gelden.

Bij depressie is het onderscheid tussen toevoegen en vervangen belangrijk. De Amerikaanse indicatie van brexpiprazol voor depressie betreft aanvullende behandeling: het wordt toegevoegd aan een antidepressivum en vervangt dit niet automatisch. Vraag welk geneesmiddel welke symptomen moet aanpakken, hoe de gecombineerde behandeling wordt beoordeeld en wat het voortzetten van beide middelen zou rechtvaardigen. Een geneesmiddel moet met een duidelijk omschreven doel worden voorgeschreven, in plaats van dat er na opeenvolgende consulten alleen maar meer middelen bij komen. [1]

Hoe werkt het?

Brexpiprazol beïnvloedt de signaaloverdracht via dopamine- en serotoninereceptoren. Het werkt als partiële agonist op sommige receptoren en blokkeert andere receptoren. Dit betekent niet dat een bloedtest een eenvoudig tekort aan een chemische stof heeft aangetoond, of dat hetzelfde mechanisme bij iedereen dezelfde ervaring oplevert. De effecten op receptoren helpen de farmacologische werking te verklaren; klinische beslissingen hangen af van iemands symptomen, reactie op de behandeling en verdraagbaarheid. Het precieze therapeutische werkingsmechanisme is niet volledig vastgesteld. [1]

Kijk niet alleen of u zich rustiger voelt, maar stel ook waarneembare doelen vast. Bespreek bijvoorbeeld of opdringende ervaringen minder belastend worden, dagelijkse activiteiten gemakkelijker gaan of aanhoudende depressieve symptomen verbeteren. Noteer slaperigheid afzonderlijk. Sufheid kan een ongewenst effect zijn en bewijst op zichzelf niet dat het beoogde psychiatrische effect is bereikt.

De behandeling starten en het geneesmiddel volgens voorschrift innemen

Brexpiprazol wordt via de mond ingenomen, meestal eenmaal per dag, met of zonder voedsel. Het startschema en latere aanpassingen hangen af van de indicatie en individuele factoren. Volg de instructies op uw eigen recept, niet het schema van iemand anders. Een verminderde nier- of leverfunctie en geneesmiddelen die de afbraak ervan beïnvloeden, kunnen andere voorschrijfbeslissingen nodig maken. Gebruik een middel dat voor dagelijks gebruik is voorgeschreven niet alleen af en toe. [1] [2]

Maak vóór de start duidelijk of een ander geneesmiddel wordt afgebouwd, voortgezet of gestopt, en wie die verandering coördineert. Neem de daadwerkelijke verpakkingen mee als er verschillende zorgverleners betrokken zijn. Een schriftelijke lijst met het huidige plan is nuttiger dan een lijst van alles wat ooit is voorgeschreven. Vermeld ook geneesmiddelen die u af en toe gebruikt, omdat een slaapmiddel of pijnstiller dat u niet dagelijks inneemt toch van belang kan zijn.

Hoe moet de voortgang worden beoordeeld?

Het kan tijd kosten voordat geneesmiddelen voor psychische aandoeningen hun volledige beoogde effect hebben, en de behandeling wordt vaak gecombineerd met psychologische en praktische ondersteuning. Bij een vroege evaluatie moet zowel de reactie op de behandeling als het ontstaan van bijwerkingen worden beoordeeld, in plaats van op een crisis te wachten of de behandeling op basis van één moeilijke dag te beoordelen. Bij de evaluatie moet ook worden nagegaan of de oorspronkelijke diagnose en behandeldoelen nog steeds het beste aansluiten bij de huidige problemen. [3]

Maak een kort overzicht van wat er is veranderd: symptomen, dagelijks functioneren, slaap, activiteit en ongewenste effecten. Geef nauwkeurig aan wanneer veranderingen optraden. Vertellen dat u sinds een recente dosisverhoging heen en weer loopt, geeft meer informatie dan alleen melden dat uw angst is toegenomen. Vraag wanneer de volgende evaluatie plaatsvindt en hoe u contact kunt opnemen bij problemen die niet tot die tijd kunnen wachten.

Veelvoorkomende bijwerkingen en rusteloosheid

Slaperigheid, vermoeidheid, duizeligheid en gewichtstoename kunnen optreden. Akathisie is een andere belangrijke mogelijke bijwerking: een onaangename innerlijke rusteloosheid met een aanhoudende drang om te bewegen. Dit kan op angst of agitatie lijken, maar als het als verergering van de aandoening wordt behandeld zonder de medicatie te beoordelen, kan het probleem worden gemist. Meld het snel aan de voorschrijver als u niet tijdens een maaltijd kunt blijven zitten, een sterke drang voelt om heen en weer te lopen of de rusteloosheid als zeer belastend ervaart. [1] [2]

Rijd niet en bedien geen gevaarlijke apparatuur als u slaperig of duizelig bent of op een andere manier minder goed kunt functioneren. Bij het opstaan kunt u een licht gevoel in het hoofd krijgen, vooral aan het begin van de behandeling. Vertel het behandelteam over vallen, bijna vallen en slikproblemen, niet alleen over symptomen die u met uw psychische gezondheid in verband brengt. Praktische gevolgen verdienen aandacht, ook als een bijwerking als veelvoorkomend wordt omschreven. [2]

Dwangmatige impulsen verdienen een afzonderlijk gesprek

De productinformatie waarschuwt voor een nieuwe of toegenomen drang om te gokken, te winkelen, dwangmatig te eten of seksueel gedrag te vertonen dat moeilijk te beheersen voelt. Deze symptomen mogen niet worden afgedaan als een tekortkoming in iemands karakter. Neem contact op met de voorschrijver en beschrijf wat er is veranderd en wanneer. Iemand die u vertrouwt, kan de verandering eerder opmerken dan uzelf; die persoon met uw toestemming betrekken kan helpen een duidelijker beeld te geven. [1] [2]

Bij een medicatiebeoordeling moet onderscheid worden gemaakt tussen deze waarschuwing, een al bestaande verslaving, een stemmingsepisode en andere verklaringen. Verhoog of stop het geneesmiddel niet op eigen initiatief om de oorzaak te achterhalen. Vraag welke onmiddellijke ondersteuning nodig is om financiële schade of schade aan relaties te beperken terwijl de klinische beoordeling wordt geregeld.

Gewicht, glucose en controle van de lichamelijke gezondheid

Brexpiprazol kan het gewicht, de bloedglucose en de bloedvetten beïnvloeden. Controle is nodig, ook als de psychiatrische symptomen verbeteren. Bij de behandeling van schizofrenie adviseert NICE om vóór de start lichamelijke gezondheidswaarden vast te leggen en tijdens de behandeling het gewicht, de bloeddruk, glucose of HbA1c, bloedvetten, bewegingssymptomen en de algemene gezondheid te volgen. Het individuele controleschema moet met het verantwoordelijke team worden afgesproken. [1] [4]

Vraag wie de onderzoeken aanvraagt, wie de uitslagen ontvangt en wat er gebeurt als u een afspraak mist. Meld opvallende dorst, vaak plassen, wazig zien of ongebruikelijke zwakte snel, omdat deze verschijnselen bij een hoge bloedsuiker kunnen optreden. Ernstig ziek zijn, braken, veranderingen in de ademhaling of een verminderd bewustzijn vereisen een spoedbeoordeling. Wacht bij duidelijke symptomen niet op een routinecontrole. [2]

Ernstige reacties en spoedeisende hulp

Koorts met uitgesproken spierstijfheid, verwardheid of een onregelmatige hartslag kan wijzen op het maligne neurolepticasyndroom, een zeldzaam medisch spoedgeval. Een ernstige allergische reactie, ademhalingsproblemen, een collaps of een epileptische aanval vereist ook onmiddellijke medische hulp. Nieuwe onwillekeurige bewegingen van het gezicht, de tong of de ledematen vereisen een snelle klinische beoordeling, omdat tardieve dyskinesie kan aanhouden. Dit zijn geen problemen om tot de volgende geplande afspraak te laten wachten. [1]

Nieuwe suïcidale gedachten of een sterke verslechtering van de stemming vereisen dringend aandacht. Waarschuwingen bij de behandeling van depressie benadrukken vooral jongere mensen en periodes rond veranderingen in de behandeling, maar zorgwekkende symptomen zijn op elke leeftijd belangrijk. Schakel de hulpdiensten in bij onmiddellijk gevaar of als u uw eigen veiligheid niet kunt waarborgen; wacht niet op een antwoord op een online vraag. [2]

Ouderen en Alzheimergerelateerde agitatie

Voor antipsychotica gelden waarschuwingen voor een verhoogde sterfte bij ouderen met psychose bij dementie. De specifieke Amerikaanse toelating van brexpiprazol voor agitatie bij Alzheimerdementie neemt die waarschuwing niet weg en maakt het geneesmiddel niet geschikt voor iedereen die verward is of spanning ervaart. De voorschrijver moet het daadwerkelijke probleem, de alternatieven en de individuele risico’s beoordelen. Het mag niet worden voorgesteld als een behandeling die dementie terugdraait. [1]

Nuttige vragen voor familieleden zijn op welk gedrag de behandeling is gericht, hoe de ervaren last en het dagelijks functioneren worden beoordeeld, en wanneer wordt nagegaan of de behandeling nog nodig is. Vraag hoe pijn, ziekte, communicatieproblemen en uitlokkende omgevingsfactoren zijn meegewogen. In een duidelijk plan moet staan wie zorgen kan melden als de persoon die zelf niet gemakkelijk kan beschrijven.

Interacties, zwangerschap en andere voorzorgen

Sommige antidepressiva, antischimmelmiddelen, antibiotica en andere geneesmiddelen kunnen de blootstelling aan brexpiprazol veranderen via de CYP2D6- of CYP3A4-routes. De gevolgen voor het voorschrijven hangen af van de combinatie en de indicatie; bereken aanpassingen niet zelf. Ook sint-janskruid moet worden gecontroleerd. Vertel het team over eerdere epileptische aanvallen, hartproblemen, een laag aantal witte bloedcellen, uitdroging en nier- of leverziekten. [1] [2]

Een zwangerschapswens, zwangerschap en borstvoeding vragen om een gesprek dat is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Blootstelling aan antipsychotica laat in de zwangerschap kan gevolgen hebben voor de pasgeborene, maar ook het onbehandeld laten van een ernstige psychiatrische aandoening is van belang. Zorg voor onderling afgestemd advies in plaats van abrupt te stoppen zodra een zwangerschapstest positief is. Neem een nauwkeurige medicatielijst mee naar zowel psychiatrische afspraken als afspraken voor zwangerschapszorg. [1]

Verslaving, detoxificatie en stoppen met de behandeling

Brexpiprazol is niet goedgekeurd voor de behandeling van alcohol- of opioïdontwenning. Bij iemand die daarnaast middelen gebruikt, is de rol ervan de behandeling van het afzonderlijk beoordeelde psychiatrische probleem, niet een vervanging voor beoordeling van ontwenningsverschijnselen of doorlopende verslavingszorg. Zie minder spanning of slaperigheid niet als bewijs dat een gevaarlijk ontwenningsproces is behandeld. De hierboven vermelde goedgekeurde toepassingen betekenen niet dat er een indicatie voor detoxificatie bestaat. [1]

De productinformatie meldt dat bij onderzoeken naar het stoppen geen aanwijzingen voor afhankelijkheid zijn gevonden; dat is iets anders dan beloven dat elke onderbreking van de behandeling onschadelijk is. Symptomen van de behandelde aandoening kunnen terugkeren, en veranderingen in antipsychotische medicatie vereisen follow-up. NICE adviseert geleidelijk afbouwen en controle op terugval wanneer een antipsychotische behandeling voor psychose wordt beëindigd. Een persoonlijk stopplan is geschikter dan een vast afbouwschema van internet. [1] [4]

Veelgestelde vragen

Betekent het gebruik van brexpiprazol dat ik schizofrenie heb?

Nee. Het heeft verschillende goedgekeurde toepassingen. Vraag uw voorschrijver om de indicatie in uw dossier te vermelden en uit te leggen welke verbetering in uw situatie wordt verwacht. [1]

Is het uitwisselbaar met aripiprazol?

Nee. Vergelijkbare geneesmiddelnamen en overlappende toepassingen maken voorschriften niet gelijkwaardig. Een voorgestelde overstap vereist een eigen plan; leg uw vragen naast de gids over aripiprazol, maar verwissel de tabletten niet.

Wat moet ik meenemen naar een medicatiebeoordeling?

Neem uw huidige verpakkingen, een overzicht van hoe u de middelen daadwerkelijk gebruikt, recente uitslagen en voorbeelden van positieve effecten of problemen mee. De checklist voor medicatiebeoordeling kan helpen om prioriteiten voor het gesprek te bepalen.

Wetenschappelijke onderbouwing en bronnen

1. DailyMed: productinformatie van Rexulti.
2. MedlinePlus: brexpiprazol.
3. NIMH: geneesmiddelen voor psychische aandoeningen.
4. NICE CG178: aanbevelingen voor psychose en schizofrenie.

Ga terug naar Medicatie en geestelijke gezondheid van A tot Z voor gerelateerde gidsen over geneesmiddelen en zorg.

Medische beoordeling van de Engelse brontekst: Dr. Sarah Boss, MD.

Een vertrouwelijk eerste gesprek

U hoeft het niet alleen uit te zoeken.

Ons aanmeldteam beantwoordt uw vragen over de behandeling en het verblijf en legt uit welke informatie nodig is voor de intake.

Bij COGNIFUL op Mallorca verblijft u in een eigen suite in een gedeelde residentie met maximaal vier cliënten. Klinische sessies en lichaamsgerichte behandelingen zijn individueel. Bekijk de kosten en aanmeldingsinformatie en bespreek met het team welke informatie nodig is voor de klinische beoordeling.

Ons gezamenlijke aanmeldteam

Ons aanmeldteam bellen+41 44 500 5111E-mail sturen[email protected]Contactopties