Lisdexamfetamine: ADHD, eetbuistoornis, bijwerkingen en ontwenning

Lisdexamfetamine is een stimulerend geneesmiddel dat wordt gebruikt bij ADHD en, volgens de Amerikaanse productinformatie, bij volwassenen met een eetbuistoornis. De indicatie, het land en het specifieke product zijn van belang. Het is geen algemeen hulpmiddel om langer te werken, af te vallen of ontgifting te begeleiden. Deze gids beschrijft de vragen over de behandeling en de veiligheidsaspecten die bij een professionele beoordeling aan bod horen te komen.

Waarvoor wordt lisdexamfetamine gebruikt?

Elvanse en Vyvanse zijn voorbeelden van merknamen van lisdexamfetamine. De Britse productinformatie beschrijft het gebruik binnen een specialistische ADHD-behandeling, terwijl de Amerikaanse informatie ook de eetbuistoornis bij volwassenen vermeldt. Deze indicaties mogen niet automatisch van het ene land op het andere worden overgenomen. Op het recept hoort te staan welke aandoening wordt behandeld en waarom voor dit geneesmiddel is gekozen. [1] [2]

Vraag welk effect in uw situatie wordt verwacht. Bij ADHD kunnen de doelen betrekking hebben op aandacht, impulsiviteit en het organiseren van het dagelijks leven. Bij een indicatie voor een eetstoornis zijn de beoordeling en de doelen anders. Dat een geneesmiddel voor meerdere aandoeningen wordt gebruikt, betekent niet dat u alle aandoeningen heeft die ermee kunnen worden behandeld.

Hoe werkt het?

Lisdexamfetamine is een prodrug die het lichaam omzet in dexamfetamine. De stimulerende effecten hebben te maken met signaaloverdracht die relevant is voor aandacht en gedrag. Dat het een prodrug is, betekent niet dat er geen risico op misbruik, verslaving of overdosering bestaat. Het mag alleen via de voorgeschreven toedieningsweg en volgens het voorgeschreven schema worden ingenomen. [2]

Beoordeel het succes niet aan de hand van de vraag of u zich ongewoon energiek voelt. Een gunstig effect moet worden beoordeeld op basis van functioneren en verdraagbaarheid. Vertel de voorschrijver als u zich opgejaagd voelt, niet tot rust kunt komen of zich niet uzelf voelt, ook als uw productiviteit aanvankelijk verbetert. Bij een beoordeling moet onderscheid worden gemaakt tussen een gunstig behandelingseffect en een effect dat een ander probleem veroorzaakt.

Toepassing in de geestelijke gezondheidszorg: een behandelplan voor ADHD

Een ADHD-behandeling moet beginnen met een zorgvuldige beoordeling en ook de bredere ondersteuning omvatten die nodig is in het dagelijks leven. Medicatie vervangt geen praktische aanpassingen, voorlichting of psychologische zorg wanneer die passend zijn. Vraag hoe het plan rekening houdt met problemen op het werk, op school, thuis en in relaties, in plaats van alleen te kijken naar één symptoomscore.

Kies enkele observaties om bij de evaluatie te bespreken: taken afronden, een reis plannen, afspraken onthouden of deelnemen aan gesprekken. Beschrijf zowel wat moeilijk blijft als wat verbetert. NICE beveelt aan de behandeling en bijwerkingen te blijven evalueren en de controles aan te passen bij bijkomende aandoeningen. [3] Uw prioriteiten moeten onderdeel van de beoordeling blijven.

Een eetbuistoornis is geen indicatie voor gewichtsverlies

De Amerikaanse voorschrijfinformatie vermeldt lisdexamfetamine voor volwassenen met een eetbuistoornis, maar het mag niet worden gebruikt als behandeling om af te vallen bij obesitas. Een verminderde eetlust bewijst niet dat het geneesmiddel een eetstoornis verbetert. Bij de beoordeling moet worden gekeken naar eten met controleverlies, de ervaren lijdensdruk, de lichamelijke gezondheid en het bredere behandelplan. [1]

Bespreek uw eetpatroon en eventueel compensatiegedrag eerlijk. Wijk niet af van het voorschrift om uw eetlust te onderdrukken en ga er niet van uit dat een lager gewicht het enige belangrijke resultaat is. Vraag welke plaats psychologische behandeling en een beoordeling van uw voedingspatroon naast medicatie innemen. De Amerikaanse indicatie betekent niet dat hetzelfde gebruik in uw land is geregistreerd of dat het middel daarvoor wordt verstrekt.

Beoordeling vóór de behandeling en regelmatige controles

De voorschrijver moet de cardiovasculaire en psychiatrische voorgeschiedenis, andere geneesmiddelen en de mogelijkheid van misbruik of doorverstrekking aan anderen beoordelen. Bloeddruk, hartslag en gewicht moeten worden gecontroleerd; bij kinderen is ook de groei van belang. Vertel het behandelteam over flauwvallen, hartaandoeningen of plotseling onverklaard overlijden in de familie. [2]

Vraag wie de controles uitvoert en wat er moet gebeuren als een uitslag ontbreekt of een afspraak wordt gemist. Een controleplan is alleen nuttig wanneer duidelijk is wie verantwoordelijk is. Neem geen beslissingen over de dosis op basis van een draagbaar meetapparaat of een online grenswaarde. Nieuwe pijn op de borst, ernstige kortademigheid of een collaps moet met spoed worden beoordeeld, ook als eerdere metingen normaal waren.

Slaap, eetlust en veelvoorkomende bijwerkingen

Verminderde eetlust, gewichtsverlies, een droge mond, hoofdpijn, maag-darmklachten en slaapproblemen kunnen voorkomen. Vertel de behandelaar wanneer deze uw normale maaltijden, werk of rust verstoren. Het doel is niet om simpelweg elke bijwerking te verdragen omdat uw aandacht is verbeterd. Bij een evaluatie van de behandeling kunnen de voordelen en de belasting samen worden afgewogen. [1]

Beschrijf het patroon gedurende de dag en of dit veranderde na een aanpassing van het voorschrift. Vraag wat u bij een gemiste dosis moet doen zonder uw slaap te verstoren. Neem geen extra dosis voor een veeleisende avond en gebruik zonder advies geen ander geneesmiddel om het stimulerende effect tegen te gaan. De precieze instructies hangen af van het voorgeschreven preparaat en uw omstandigheden.

Angst, stemmingsveranderingen en psychotische symptomen

Nieuwe hallucinaties, ernstige agitatie, manieachtige symptomen of een sterke stemmingsverandering vereisen een snelle medische beoordeling. Vertel de voorschrijver over een eerdere bipolaire stoornis, psychose, ernstige angst of zelfbeschadiging. Een plotselinge toename van energie is niet altijd een teken van herstel of een optimaal effect op ADHD. [2]

Geef een duidelijke beschrijving van uw slaap, gedrag en eventuele andere middelen die u gebruikt. Vraag, als dat helpt, iemand die u vertrouwt om met uw toestemming observaties te delen. Verhoog de dosis lisdexamfetamine niet omdat agitatie op onvoldoende behandelde ADHD lijkt. Een acuut voornemen tot zelfdoding of het niet veilig kunnen blijven vereist spoedhulp, in plaats van te wachten op de volgende afspraak bij de specialist.

Misbruik, afhankelijkheid en verslavingsrisico

Stimulerende geneesmiddelen op recept hebben belangrijke voordelen wanneer ze op de juiste manier worden gebruikt, maar meer innemen dan voorgeschreven, het geneesmiddel van iemand anders gebruiken of de toedieningsweg veranderen kan ernstige schade veroorzaken. De FDA waarschuwt bij deze hele geneesmiddelgroep voor misbruik, verslaving, overdosering en overlijden. Een recept is geen toestemming om het geneesmiddel te delen of het voor een ander doel te gebruiken. [4]

Vertel de behandelaar als uw voorraad te vroeg opraakt, als u doses neemt om wakker te blijven of als u het moeilijk vindt om het plan te volgen. Het doel van dat gesprek is de veiligheid en de behandeling te verbeteren. Lichamelijke afhankelijkheid, moeilijkheden bij het stoppen en dwangmatig schadelijk gebruik moeten zorgvuldig worden beoordeeld en niet tot één etiket worden teruggebracht. Verberg het werkelijke gebruikspatroon niet uit schaamte.

ADHD en gelijktijdig middelengebruik

Een voorgeschiedenis van middelengebruik moet worden meegenomen bij de keuze van de ADHD-behandeling en de controles daarbij. Dit betekent niet dat de ADHD-symptomen moeten worden genegeerd. NICE beveelt aan de dosis voorzichtiger op te bouwen en intensiever te controleren bij middelenmisbruik of andere belangrijke psychische aandoeningen. [3]

Beschrijf uw gebruik van alcohol, cannabis, cocaïne, andere stimulerende middelen en kalmerende middelen, ook wanneer u die gebruikt om de effecten van voorgeschreven medicatie te beïnvloeden. Vraag wie de plannen op elkaar afstemt en hoe het effect van de behandeling wordt beoordeeld terwijl het middelengebruik verandert. Het overzicht van gelijktijdige zorgbehoeften bespreekt de bredere beoordeling zonder voor u een specifiek geneesmiddel of een specifieke behandelsetting te kiezen.

Ontgifting en ontwenning van lisdexamfetamine

Lisdexamfetamine is geen algemeen geneesmiddel voor ontgifting. Het voorkomt geen complicaties bij alcohol- of benzodiazepineontwenning en maakt een opioïdoverdosis niet ongedaan. Als wordt gestopt met niet-medisch gebruik van stimulerende middelen of met een voorgeschreven behandeling, moet de behandelaar stemming, slaap, vermoeidheid en het risico op terugkeer naar schadelijk gebruik beoordelen. Na abrupt stoppen na overmatig gebruik kan een ernstige depressie optreden. [1]

Bij een geplande verandering hoort nazorg, niet alleen een datum voor de laatste dosis. Vraag hoe het behandelteam onderscheid maakt tussen ontwenning, terugkeer van ADHD-symptomen en een ander psychisch probleem. Gebruik geen alcohol, kalmerende middelen of een ander stimulerend middel als vervanging om de verandering zelf op te vangen. Deze gids geeft geen afbouwschema, omrekenschema voor stimulerende middelen of protocol voor ontgifting thuis.

Wisselwerkingen en medische voorzorgsmaatregelen

MAO-remmers en bepaalde andere geneesmiddelen vereisen specifieke voorzorgsmaatregelen. Vertel de apotheker over antidepressiva, geneesmiddelen die de bloeddruk beïnvloeden, vrij verkrijgbare verkoudheidsmiddelen en supplementen. Ook een nieraandoening, epileptische aanvallen, schildklierproblemen, doorbloedingsproblemen en zwangerschap of borstvoeding moeten met de voorschrijver worden besproken. [2]

Vraag om een beoordeling wanneer een ander geneesmiddel wordt gestart of gestopt. Ga er niet van uit dat middelen samen kunnen worden gebruikt omdat beide behandelingen op verschillende momenten zijn voorgeschreven. Een mogelijke wisselwerking moet door de betrokken zorgverleners worden aangepakt, in plaats van op eigen initiatief abrupt te stoppen met bestaande psychiatrische medicatie. Houd een actuele lijst bij om het gesprek zo nauwkeurig mogelijk te voeren.

Ernstige symptomen en zorgen over overdosering

Pijn op de borst, een epileptische aanval, symptomen die op een beroerte lijken, ernstige verwardheid of uitgesproken agitatie vereisen dringende medische hulp. Ook een ernstige allergische reactie en duidelijke veranderingen in de doorbloeding van vingers of tenen moeten worden beoordeeld. Vraag medisch advies of advies van een vergiftigingeninformatiedienst nadat u meer heeft ingenomen dan voorgeschreven, ook als u zich aanvankelijk goed voelt. Wacht niet op een reguliere afspraak om een mogelijke overdosering te bespreken. [1] [4]

Vertel de zorgverlener die u opvangt zo nauwkeurig mogelijk welk product u heeft ingenomen, hoeveel en wanneer, en vermeld ook andere middelen. Rijd niet als uw rijvaardigheid is verminderd. Houd de verpakking bij de hand als dat praktisch mogelijk is, maar stel spoedhulp niet uit om ernaar te zoeken. Een webpagina over medicatie kan niet vaststellen dat een extra dosis onschadelijk is.

Het juiste product innemen en de voorraad veiligstellen

Capsules en kauwtabletten hebben verschillende gebruiksinstructies. Sommige capsules mogen worden geopend en de volledige inhoud mag volgens de bijsluiter met het aangegeven voedsel of de aangegeven vloeistof worden gemengd; dat geeft geen toestemming om de inhoud in zelf samengestelde doses te verdelen of een mengsel voor later te bewaren. Vraag de apotheker om de toegestane gebruikswijze voor uw specifieke product uit te leggen. [2]

Bewaar het geneesmiddel veilig en deel het nooit met anderen. Controleer vóór een reis of een overstap naar een andere zorgaanbieder hoe het voorschrijven wordt geregeld en welke documentatie lokaal vereist is. Haal geen vervangend middel van een ongecontroleerde herkomst als de levering wordt onderbroken. Neem contact op met de voorschrijvende zorgverlener over hoe u veilig kunt doorgaan, in plaats van opnieuw met een oud innameschema te beginnen of het geneesmiddel van een vriend te lenen.

De volgende evaluatie zinvol maken

Neem informatie mee over de exacte toedieningsvorm, de doses die u daadwerkelijk heeft ingenomen en voorbeelden van zowel verbeteringen als moeilijkheden. Bespreek ook eetlust, slaap, stemming en eventuele druk om het geneesmiddel anders te gebruiken. Vraag wat bij de volgende evaluatie wordt beoordeeld en hoe u eerder hulp kunt krijgen. Een duidelijk plan moet aangeven wie voorschrijft en wie de lichamelijke en psychische gezondheid controleert.

Bespreek praktische belemmeringen bij het volgen van het plan. Afspraken vergeten of zonder medicatie komen te zitten doordat bestellen lastig is, kan om ondersteuning bij het organiseren vragen, terwijl extra doses innemen voor een ander doel om een andere beoordeling vraagt. De checklist voor medicatiebeoordeling kan helpen het werkelijke probleem uit te leggen, zodat de behandelaar er niet naar hoeft te gissen.

Veelgestelde vragen

Is misbruik van een prodrug onmogelijk?

Nee. De prodrugvorm neemt het risico op misbruik van stimulerende middelen of overdosering niet weg.

Kan het worden gebruikt om af te vallen?

Het mag niet worden gebruikt als behandeling om af te vallen. Een indicatie voor een eetbuistoornis is een afzonderlijke klinische beslissing.

Bewijst een moeilijke ontwenning dat de behandeling verkeerd was?

Nee. De ervaring moet worden beoordeeld. Bespreek het oorspronkelijke gunstige effect, het daadwerkelijke gebruik en het stopplan met de behandelaar, in plaats van een algemene conclusie te trekken.

Onderbouwing en bronnen

1. MedlinePlus: lisdexamfetamine.
2. Productinformatie van de fabrikant: Elvanse.
3. NICE: behandeling van ADHD.
4. FDA: veiligheid van stimulerende geneesmiddelen op recept.

Uitsluitend bedoeld als voorlichting. Uw behandelaar en de lokale productinformatie bepalen de behandeling. De vermelding is geen toezegging dat lisdexamfetamine wordt voorgeschreven bij COGNIFUL. Ga terug naar de geneesmiddelenbibliotheek.

Medische beoordeling van de Engelse brontekst: Dr. Sarah Boss, MD.

Een vertrouwelijk eerste gesprek

U hoeft het niet alleen uit te zoeken.

Ons aanmeldteam beantwoordt uw vragen over de behandeling en het verblijf en legt uit welke informatie nodig is voor de intake.

Bij COGNIFUL op Mallorca verblijft u in een eigen suite in een gedeelde residentie met maximaal vier cliënten. Klinische sessies en lichaamsgerichte behandelingen zijn individueel. Bekijk de kosten en aanmeldingsinformatie en bespreek met het team welke informatie nodig is voor de klinische beoordeling.

Ons gezamenlijke aanmeldteam

Ons aanmeldteam bellen+41 44 500 5111E-mail sturen[email protected]Contactopties