Varenicline: stoppen met roken, ontwenningsverschijnselen, psychische gezondheid en bijwerkingen
· COGNIFUL
Geneesmiddel in het kort
Generieke naam
Varenicline
Voorbeelden van merknamen
Chantix, Champix (voorbeelden van merknamen; beschikbaarheid varieert)
Geneesmiddelgroep
Geneesmiddel om te stoppen met roken
Stop met varenicline en vraag onmiddellijk medisch advies bij ernstige nieuwe stemmings- of gedragsveranderingen, een epileptische aanval, slaapwandelen of een ernstige allergische reactie. Schakel bij direct gevaar, pijn op de borst of verschijnselen van een beroerte de spoedeisende hulpdiensten in.
Varenicline kan helpen om te stoppen met roken, maar het voorschrift is het nuttigst als het deel uitmaakt van een praktisch stopplan. Vragen over trek in een sigaret, slaap, stemming en eerdere stoppogingen horen allemaal thuis in het gesprek. Deze gids legt de rol van het middel uit, zonder een dosering te kiezen of ervan uit te gaan dat een middel om te stoppen met roken de behandeling van een andere verslaving of psychische aandoening vervangt.
Waarvoor wordt varenicline gebruikt?
Varenicline is een receptplichtig geneesmiddel om te stoppen met roken. Het helpt de drang om te roken en sommige nicotineontwenningsverschijnselen te verminderen en kan ervoor zorgen dat roken minder bevredigend is. Het bevat geen nicotine. Chantix en Champix zijn bekende voorbeelden van merknamen, maar de beschikbaarheid en merknamen verschillen per land; controleer de naam van de werkzame stof en de lokale productinformatie. [1] [2]
Vraag de behandelaar hoe de behandeling aansluit bij uw doel en eerdere ervaringen. Vertel of u dagelijks rookt, eerder hebt geprobeerd te stoppen of andere nicotineproducten gebruikt. Het plan moet worden gebaseerd op uw daadwerkelijke gebruikspatroon, niet op algemene aannames over rokers. Spreek af welke vervolgbegeleiding beschikbaar is en met welke vragen u terechtkunt bij de apotheker of de zorgverlener die het middel voorschrijft.
Hoe helpt varenicline bij nicotineafhankelijkheid?
Varenicline werkt op de nicotinereceptoren in de hersenen: het stimuleert deze gedeeltelijk en vermindert tegelijk het belonende effect van nicotine uit sigaretten. Dit kan helpen bij trek en ontwenningsverschijnselen, maar neemt niet alle aangeleerde gewoonten of prikkels weg die met roken samenhangen. Ondersteuning en begeleiding blijven nuttige onderdelen van de stoppoging. [1] [2]
Beschrijf de omstandigheden die het sterkst met roken samenhangen: een ochtendroutine, een werkpauze, sociaal contact of spanning. Vraag hoe het plan met die situaties rekening houdt, naast de lichamelijke trek in nicotine. Een geneesmiddel kan stoppen beter hanteerbaar maken, maar neemt het praktische werk om gewoonten te veranderen niet van u over. Ondersteuning nodig hebben betekent niet dat het geneesmiddel niet heeft gewerkt.
Een stopplan voorbereiden
Varenicline wordt doorgaans gestart vóór de geplande stopdatum, met gebruiksinstructies die in de beginperiode veranderen. Er kunnen verschillende afgesproken manieren om te stoppen met roken worden gebruikt. Volg het voorschrift en het plan dat u met uw behandelaar hebt opgesteld, in plaats van een schema van internet over te nemen of alleen tabletten in te nemen wanneer u trek krijgt. [3]
Bespreek vóór de start wat de beoogde stopdatum of aanpak voor het minderen is, hoe u de tabletten in verhouding tot de maaltijden inneemt en wat u moet doen als misselijkheid of slaapproblemen in de weg zitten. Noteer de eerste controleafspraak. Bespreek hoe u ondersteuning kunt krijgen in de avond, tijdens reizen of bij stressvolle gebeurtenissen, want een plan moet ook buiten de spreekkamer werken. Deze gids bepaalt geen dosering, verlengt geen behandelduur en raadt niet aan om zelfstandig behandelingen te combineren.
Nicotineontwenning en het woord detox
Stoppen met nicotine kan gepaard gaan met trek, prikkelbaarheid, somberheid en slaapproblemen. Varenicline kan deze klachten verminderen, maar ze verdwijnen mogelijk niet helemaal. Dit verschilt van medisch gevaarlijke ontwenning van alcohol of benzodiazepinen. Varenicline mag niet worden gebruikt als vervanging voor de afzonderlijke beoordeling die het gebruik van die middelen vereist. [1]
Vertel het behandelteam over ander middelengebruik, zodat meerdere veranderingen niet als één eenvoudige detox worden behandeld. Vraag of de behandeling van nicotineafhankelijkheid kan worden afgestemd op de rest van uw zorg. Een opname in een kliniek maakt niet automatisch elke ontwenning veilig, en een voorschrift voor een middel om te stoppen met roken betekent niet dat ontwenning van alcohol of kalmerende middelen is aangepakt. Het doel van elk geneesmiddel moet duidelijk blijven.
Bespreek uw psychische voorgeschiedenis, verzwijg die niet
Vertel de voorschrijver over depressie, een bipolaire stoornis, psychose, eerdere zelfbeschadiging of andere psychische problemen. Dit betekent niet dat iedereen met zo’n voorgeschiedenis automatisch ongeschikt is voor een behandeling om te stoppen met roken. Het betekent dat bij de keuze en de vervolgbegeleiding rekening moet worden gehouden met die voorgeschiedenis. Nieuwe of verergerende stemmings- en gedragsklachten verdienen aandacht tijdens de stoppoging. [2] [4]
Vraag waarop gelet moet worden en wie actie onderneemt als er zorgen ontstaan. Met uw toestemming kan iemand die u vertrouwt helpen veranderingen in slaap, gedrag of stemming op te merken. Ga er niet van uit dat elke klacht door varenicline komt, of dat elke klacht kan worden afgedaan als nicotineontwenning. Een behandelaar moet het tijdsverloop en de bredere situatie beoordelen.
Bij welke psychische veranderingen is dringend actie nodig?
Ernstige nieuwe veranderingen, zoals suïcidale gedachten, ongebruikelijke agressie, manie, hallucinaties of een duidelijke verslechtering, vereisen onmiddellijk medisch advies. MedlinePlus adviseert bij deze klachten te stoppen met varenicline en contact op te nemen met de behandelaar. Schakel bij direct gevaar of als u uw eigen veiligheid niet kunt waarborgen de spoedeisende hulpdiensten in, in plaats van te wachten op de volgende afspraak voor stoppen met roken. [2]
Beschrijf duidelijk wat er is veranderd en wanneer. U hoeft de oorzaak niet te kennen voordat u hulp zoekt. Dit advies bij spoedeisende klachten verschilt van een gewone beslissing om de behandeling in te korten omdat die niet meer nodig lijkt. Na beoordeling kan de behandelaar bespreken welke behandeling en ondersteuning moeten worden voortgezet. Begin niet opnieuw met een geneesmiddel dat vanwege een ernstige reactie is gestopt zonder uitdrukkelijk advies.
Veelvoorkomende bijwerkingen en verdraagbaarheid in de praktijk
Misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid, slaapproblemen en ongewone dromen kunnen optreden. Ook andere maag-darmklachten kunnen hinderlijk zijn. Vraag een apotheker of behandelaar hoe u kunt omgaan met bijwerkingen die het volgen van de voorgeschreven behandeling bemoeilijken. Vermijd autorijden, fietsen en het bedienen van apparatuur als u duizelig of slaperig bent of zich niet kunt concentreren. [5]
Beschrijf zowel de klacht als de gevolgen ervan. Levendige dromen die interessant maar onschadelijk zijn, verschillen van een verstoorde slaap waardoor u niet meer kunt functioneren. Een kort overzicht van het tijdstip van klachten, maaltijden en andere wijzigingen in medicatie kan helpen bij de beoordeling. Neem na een moeilijke dag geen extra geneesmiddel in en verander het schema niet op eigen houtje als de instructies onduidelijk zijn. Als u het middel niet goed verdraagt, is dat reden om een aanpassing te bespreken, niet om alle ondersteuning bij het stoppen op te geven.
Epileptische aanvallen, slaapwandelen en ernstige lichamelijke klachten
Bij een epileptische aanval, slaapwandelen, een ernstige allergische reactie of een huidreactie met blaarvorming is onmiddellijk medisch advies nodig en moet u in afwachting van die beoordeling stoppen met het geneesmiddel. Bij pijn op de borst, verschijnselen die op een beroerte lijken of ernstige ademhalingsproblemen moet u de spoedeisende hulpdiensten inschakelen. Ga er niet van uit dat deze klachten gewone nicotineontwenningsverschijnselen zijn of een onschuldig onderdeel van de behandeling. [2] [5]
Vertel de behandelaar vóór de start van de behandeling over eerdere epileptische aanvallen of ongewoon nachtelijk gedrag. Vraag zo mogelijk iemand die een voorval heeft gezien om het te beschrijven, zonder dringende zorg uit te stellen. Houd de verpakking van het geneesmiddel en de namen van andere geneesmiddelen bij de hand voor de beoordeling. Een algemene website kan niet beoordelen of een specifiek voorval verband hield met het geneesmiddel of dat de volgende dosis veilig is.
Alcohol, nierfunctie en persoonlijke voorzorgsmaatregelen
Varenicline kan veranderen hoe u op alcohol reageert. Bespreek uw alcoholgebruik daarom met de voorschrijver, in plaats van ervan uit te gaan dat uw gebruikelijke hoeveelheid het gebruikelijke effect heeft. De nierfunctie kan invloed hebben op beslissingen over het voorschrijven. Ook een hartaandoening, zwangerschap en borstvoeding moeten bij de beoordeling worden meegenomen, samen met alle andere geneesmiddelen en supplementen. [2] [4]
Stop bij alcoholafhankelijkheid niet abrupt met drinken zonder medisch advies terwijl u een behandeling om te stoppen met roken regelt. Vraag welke zorgverlener de twee plannen op elkaar zal afstemmen. Als u al psychiatrische zorg of verslavingszorg ontvangt, zorg er dan voor dat die zorgverleners op de hoogte zijn van de voorgenomen stoppoging. Verschillende behandelaars mogen het niet aan u overlaten om tegenstrijdige instructies zelf met elkaar te verenigen.
Stoppen met roken kan de bloedspiegels van andere geneesmiddelen veranderen
Sommige wisselwerkingen houden verband met tabaksrook en niet met nicotine zelf. Als u stopt met roken, kan de manier waarop het lichaam bepaalde geneesmiddelen verwerkt veranderen, ook als u nicotinevervangers gebruikt. Clozapine is een belangrijk voorbeeld waarbij afstemming met het team voor uw psychische zorg nodig is. Informeer de voorschrijver voordat u stopt met roken, aanzienlijk minder gaat roken of weer begint met roken. Pas uw psychiatrische medicatie niet zelf aan. [6]
Dit is geen reden om niet te stoppen. Het is een reden om controles en communicatie te plannen. Houd de datum en de aard van de verandering bij, ook als u overstapt op een product waarbij geen verbranding plaatsvindt. Vraag wie klachten of bloedonderzoek zal beoordelen en hoe u advies kunt krijgen als u zich ongewoon suf of onwel voelt. Het stopplan moet zowel de veiligheid van de psychiatrische behandeling als het stoppen met tabak ondersteunen.
Wat gebeurt er na een uitglijder of aan het einde van de behandeling?
Een uitglijder betekent niet automatisch dat de behandeling niet kan helpen. Vertel het team wat er is gebeurd en volg de afgesproken instructies, in plaats van extra tabletten in te nemen of uit frustratie te stoppen. De behandelduur en een eventuele verlenging moeten samen met de voorschrijver worden bepaald. Het afronden van de behandeling moet aansluiten op voortgezette ondersteuning en niet worden gezien als het einde van alle vervolggesprekken. [3]
Na het stoppen met varenicline kunnen soms opnieuw trek, prikkelbaarheid, somberheid of slaapproblemen optreden. In de informatie van de NHS staat dat een behandelaar in sommige omstandigheden een geleidelijke afbouw kan overwegen. [3] Vraag hoe het einde van de behandeling zal worden begeleid en wanneer u contact moet opnemen. Gebruik geen afbouwschema van internet om zelf het schema te bepalen.
Behandelopties vergelijken zonder ze zelf te combineren
Nicotinevervangers, bupropion en varenicline zijn verschillende behandelopties. Bij de keuze moet rekening worden gehouden met de eerdere reactie op een behandeling, contra-indicaties, voorkeuren en toegang tot ondersteuning. Ga er niet van uit dat meer producten altijd een betere stoppoging betekenen. Vraag een behandelaar of apotheker om advies voordat u een ander geneesmiddel om te stoppen met roken toevoegt aan het middel dat u nu voorgeschreven hebt gekregen.
Bespreek wat eerdere pogingen moeilijk maakte, waaronder bijwerkingen, praktische belemmeringen en het ontbreken van vervolgbegeleiding. Een aangepast plan kan daarop inspelen. Onze gids over bupropion licht dat geneesmiddel afzonderlijk toe, terwijl de checklist voor medicatiebeoordeling kan helpen om vragen voor te bereiden. Geen van beide informatiebronnen bepaalt welke behandeling voor u geschikt is.
Veelgestelde vragen
Bevat varenicline nicotine?
Nee. Het werkt op nicotinereceptoren, maar is geen nicotinevervanger. Controleer de werkzame stof, in plaats van ervan uit te gaan dat alle geneesmiddelen om te stoppen met roken op dezelfde manier werken.
Wordt het gebruikt om depressie te behandelen?
Het is een geneesmiddel om te stoppen met roken, geen gangbaar antidepressivum. Depressie en andere behoeften op het gebied van psychische gezondheid moeten naast de stoppoging worden beoordeeld.
Moet ik bij ernstige stemmingsveranderingen afwachten?
Nee. Volg het bovenstaande advies voor dringend handelen en zoek onmiddellijk hulp. Ernstige klachten mogen niet worden afgedaan als een test van uw vastberadenheid om te stoppen.
Onderbouwing en bronnen
- NHS: Over varenicline.
- MedlinePlus: Varenicline.
- NHS: Varenicline innemen en ermee stoppen.
- NHS: Geschiktheid en voorzorgsmaatregelen.
- NHS: Bijwerkingen.
- NHS Specialist Pharmacy Service: Wisselwerkingen door roken.
Uitsluitend bedoeld als voorlichting. De lokale productinformatie en uw behandelteam bepalen de behandeling. Vermelding betekent niet dat COGNIFUL een dienst aanbiedt die dit geneesmiddel voorschrijft. Ga terug naar de geneesmiddelenbibliotheek.
U hoeft het niet alleen uit te zoeken.
Ons aanmeldteam beantwoordt uw vragen over de behandeling en het verblijf en legt uit welke informatie nodig is voor de intake.
Bij COGNIFUL op Mallorca verblijft u in een eigen suite in een gedeelde residentie met maximaal vier cliënten. Klinische sessies en lichaamsgerichte behandelingen zijn individueel. Bekijk de kosten en aanmeldingsinformatie en bespreek met het team welke informatie nodig is voor de klinische beoordeling.
Ons gezamenlijke aanmeldteam

